\/Tekst opublikowany w 2023 roku w portalu wachtyrz.eu\/<\/p>\n\n\n\n
Jest takie uczucie, kt\u00f3re cz\u0119sto nas ogarnia w sytuacjach, gdy \u00a0czujemy, \u017ce mamy wp\u0142ywu na to, co si\u0119 wok\u00f3\u0142 nas dzieje. Kiedy stajemy przed problemem, kt\u00f3ry wydaje si\u0119 nie do rozwi\u0105zania. Gdy chcieliby\u015bmy komu\u015b pom\u00f3c, ale nie potrafimy. A tak\u017ce kiedy widzimy, \u017ce wok\u00f3\u0142 nas dziej\u0105 si\u0119 rzeczy, o kt\u00f3rych sami w \u017cyciu by\u015bmy nie pomy\u015bleli, \u017ce mog\u0105 si\u0119 – ot tak – wydarzy\u0107. Objawiaj\u0105 si\u0119 przypadkiem lub dowiadujemy si\u0119 o nich wraz z szersz\u0105 publiczno\u015bci\u0105 ju\u017c po fakcie, gdy niewiele mo\u017cna ju\u017c zdzia\u0142a\u0107. To jest ta bezsilno\u015b\u0107, gdy ju\u017c \u201epo ptokach\u201d\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n Decyzje s\u0105 podj\u0119te, umowy podpisane, g\u0142osowania zako\u0144czone, grunty sprzedane, drzewa \u015bci\u0119te, asfalt wylany. Co gorsza, ze zdumieniem obserwujemy, jak wy\u0142onieni demokratycznie reprezentanci wydaj\u0105 si\u0119 nie tyle dzia\u0142a\u0107 dla og\u00f3lnie poj\u0119tego dobra publicznego, co na rzecz jakich\u015b partykularnych, czasem bli\u017cej nieokre\u015blonych interes\u00f3w. S\u0142owem: obserwujemy zwinn\u0105 i gibk\u0105 transformacj\u0119 od \u201epro publico bono\u201d ku \u201epecunia non olet\u201d\u2026 <\/strong>I dziwimy si\u0119, jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce osoby o takich wspania\u0142ych sloganach i programach wyborczych cz\u0119sto zmieniaj\u0105 si\u0119 w przyziemnie pazerne, cyniczne lub pozbawione empatii spo\u0142ecznej istoty.<\/p>\n\n\n\n Oczywi\u015bcie, kto\u015b mo\u017ce powiedzie\u0107, \u017ce s\u0105 mo\u017cliwo\u015bci uczestniczenia \u2013 nawet zdalnego – we wszelkiego rodzaju komisjach i sesjach, \u017ce mo\u017cna wyst\u0119powa\u0107 o dost\u0119p do informacji, \u017ce przecie\u017c tyle materia\u0142\u00f3w, protoko\u0142\u00f3w z posiedze\u0144 i konsultacji. To oczywi\u015bcie prawda. Ale czy to oznacza, \u017ce za wybranymi cia\u0142ami powinny pod\u0105\u017ca\u0107 tak samo liczne albo nawet liczniejsze gabinety cieni, kt\u00f3re zamiast zajmowa\u0107 si\u0119 w\u0142asnymi sprawami, b\u0119d\u0105 monitorowa\u0107 wszelkie dzia\u0142ania w\u0142adz? I to monitorowa\u0107 nie tyle w rozumieniu kontroli formalnych, co w rozumieniu nadzorowania, czy podejmowane dzia\u0142ania i decyzje s\u0105 rzeczywi\u015bcie podejmowane z uwzgl\u0119dnieniem grona interesariuszy lub nawet przysz\u0142ych ofiar tych\u017ce decyzji. Jest nies\u0142ychanie wiele spraw, kt\u00f3rym z punktu widzenia formalnego nie mo\u017cna nic lub niewiele zarzuci\u0107: terminy dotrzymane, papiery w komplecie, procedury wype\u0142nione. Tylko \u017ce w majestacie prawa nie zawsze czynione jest dobro<\/strong>\u2026<\/p>\n\n\n\n Ma\u0142o kto, zw\u0142aszcza z os\u00f3b zatrudnionych na etacie, jest w stanie na bie\u017c\u0105co \u015bledzi\u0107 dzia\u0142ania podejmowane nie tylko na poziomie gminnym, miejskim czy powiatowym, ale tak\u017ce na poziomie wojew\u00f3dzkim czy og\u00f3lnokrajowym. Ba, ma\u0142o kto nawet jest w stanie uczestniczy\u0107 w r\u00f3\u017cnego rodzaju konsultacjach czy ankietach, o ile s\u0105 w og\u00f3le przeprowadzane, lub dowiaduje si\u0119 o nich po fakcie. Dlatego chwa\u0142a aktywistom, emerytom i innym wolnym duchom, kt\u00f3rym si\u0119 chce i maj\u0105 czas!<\/strong><\/p>\n\n\n\n Cz\u0119sto dopiero powa\u017cne naruszenia interes\u00f3w os\u00f3b indywidualnych lub wi\u0119kszych zbiorowo\u015bci wywo\u0142uj\u0105 mas\u0119 krytyczn\u0105: protesty, spotkania, o\u015bwiadczenia, wnikliwe analizowanie dokument\u00f3w, zainteresowanie medi\u00f3w itd. W\u00f3wczas, nawet je\u015bli uczestnikom nie uda si\u0119 do ko\u0144ca wp\u0142yn\u0105\u0107 na negatywnie postrzegane zamierzenia, to przynajmniej maj\u0105 oni g\u0142\u0119bokie poczucie dzia\u0142ania, wp\u0142ywu, \u201erobienia czego\u015b\u201d, a nie pozostawania w bierno\u015bci – jak chocia\u017cby przy projekcie budowy linii kolejowych CPK, kt\u00f3ry budzi tak wiele emocji, przy \u017babich Do\u0142ach, przy gruntach dawnego OPT w Parku \u015al\u0105skim, na Burowcu… Mo\u017cna mno\u017cy\u0107 przyk\u0142ady.<\/p>\n\n\n\n Ale s\u0105 te\u017c drobne sprawy – gdzie\u015b na uboczu, w ma\u0142ej skali \u2013 ot, kilka drzew ma znikn\u0105\u0107, tu kawa\u0142ek betonu, magazyn zamiast \u0142\u0105ki, dewastacja krajobrazu, kolejny parking pod blokami sp\u00f3\u0142dzielni mieszkaniowej zamiast trawnika czy hu\u015btawek. Tych drobnych przypadk\u00f3w jest o wiele, wiele wi\u0119cej. Cz\u0119sto bywa, \u017ce o jakim\u015b fakcie mieszka\u0144cy dowiaduj\u0105 si\u0119, gdy na miejscu pojawiaj\u0105 si\u0119 przys\u0142owiowe koparki, ci\u0119\u017car\u00f3wki z gruzem lub drwale. Co gorsza, pr\u00f3by przekonywania czy powstrzymywania wykonawc\u00f3w podj\u0119tych wcze\u015bniej decyzji zwykle nie przynosz\u0105 \u017cadnego rezultatu poza gniewem, awantur\u0105 i g\u0142\u0119bokim poczuciem bezsilno\u015bci. Na pisanie skarg jest ju\u017c za p\u00f3\u017ano, do koparek lub drzew te\u017c trudno si\u0119 przykuwa\u0107 \u0142a\u0144cuchami. Poczucie bezsilno\u015bci, gniew i rezygnacja przeradzaj\u0105 si\u0119 w zoboj\u0119tnienie na sprawy wsp\u00f3lnot lokalnych lub ponadlokalnych. Na odwr\u00f3cenie si\u0119 od \u017cycia publicznego, niewiar\u0119 \u201e\u017ce si\u0119 co\u015b da\u201d i poczucie, \u017ce<\/strong> ktokolwiek wejdzie w rol\u0119 \u201eonych\u201d, rzeczywistych decydent\u00f3w, b\u0119dzie si\u0119 zachowywa\u0142 tak samo<\/strong>, bezwzgl\u0119dnie przedk\u0142adaj\u0105c jaki\u015b bli\u017cej nieokre\u015blony w\u0142asny interes nad dobro publiczne.<\/p>\n\n\n\n Dlatego tak wa\u017cne jest informowanie o planowanych przedsi\u0119wzi\u0119ciach i zach\u0119canie do wypowiadania si\u0119 mieszka\u0144c\u00f3w, obywateli, ca\u0142ych spo\u0142eczno\u015bci w r\u00f3\u017cnych kwestiach. Nawet nie tyle dla samych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107, cho\u0107 to oczywi\u015bcie podstawa, co dla kszta\u0142towania nawyk\u00f3w spo\u0142ecznych, poczucia wp\u0142ywu i zaanga\u017cowania, a wreszcie \u2013 na bardziej optymistyczne postrzeganie \u015bwiata wok\u00f3\u0142<\/strong>. I nawet, je\u015bli te \u201eniepotrzebne\u201d konsultacje tylko wyd\u0142u\u017caj\u0105 czas do rozpocz\u0119cia dzia\u0142a\u0144, a czytelne informowanie o nich powoduje owo \u201eniechciane\u201d zainteresowanie publiczno\u015bci, to jest to jeszcze faza wst\u0119pna, przed najwi\u0119kszymi wydatkami i zmianami (czasem nieodwracalnymi). G\u0142os spo\u0142eczny mo\u017ce wp\u0142yn\u0105\u0107 na decyzj\u0119, b\u0105d\u017a j\u0105 zmodyfikowa\u0107 (je\u015bli sam zamiar jest pozytywny) lub te\u017c po prostu wymusi\u0107 na inicjatorach transparentno\u015b\u0107 tam, gdzie okazuje si\u0119 ona by\u0107 niezb\u0119dn\u0105.<\/p>\n\n\n\n Informowanie, a jeszcze lepiej pytanie o rad\u0119, a mo\u017ce nawet zaproszenie do wsp\u00f3\u0142decydowania pozwalaj\u0105 nie tylko walczy\u0107 z poczuciem bezsilno\u015bci na r\u00f3\u017cnych polach, ale tak\u017ce optymalizowa\u0107 wiele dzia\u0142a\u0144 lub ogranicza\u0107 ich koszty spo\u0142eczne, \u015brodowiskowe lub po prostu finansowe. Ka\u017cdy z nas widzia\u0142 wok\u00f3\u0142 siebie prowadzone prace inwestycyjne \u2013 na drogach, torach, mostach, w parkach, obiektach sportowych czy szko\u0142ach \u2013 podczas kt\u00f3rych to obserwacji stwierdza\u0142 marnotrawstwo czasu, pieni\u0119dzy, niepotrzebn\u0105 rozrzutno\u015b\u0107 lub niszczenie czego\u015b, co przy niewielkim wysi\u0142ku intelektualnym decydent\u00f3w i projektant\u00f3w da\u0142oby si\u0119 zachowa\u0107, tylko nikt nie wpad\u0142 na to, \u017ceby o tym napisa\u0107 w wytycznych<\/strong>. A musimy pami\u0119ta\u0107, \u017ce firmy projektanckie lub wykonawcze rzadko nios\u0105 w sobie misj\u0119 pozostawiania \u015bwiata lepszym \u2013 ich cele najcz\u0119\u015bciej ko\u0144cz\u0105 si\u0119 na prawid\u0142owym wykonaniu zleconych prac i jak najszybszym ich zmonetyzowaniu.<\/p>\n\n\n\n Bezsilno\u015b\u0107 dotyka czasem tak\u017ce samych wykonawc\u00f3w r\u00f3\u017cnych dzia\u0142a\u0144. Zagadni\u0119ty kierownik budowy potrafi czasem skomentowa\u0107 \u201ePanie, ja bym to nawet zostawi\u0142, ale musz\u0119 wykona\u0107 plan<\/strong>\u201d. A czasem nie m\u00f3wi nic. Troch\u0119 to przypomina relacje wojskowych: \u201eMy\u015bmy tylko wykonywali rozkazy, co mieli\u015bmy zrobi\u0107?\u201d. Tym bardziej jednak wa\u017cna jest rola owego kierownictwa sprawczego i jego odpowiedzialno\u015b\u0107. A tej czasem brak.<\/p>\n\n\n\n Nale\u017cy oczywi\u015bcie sobie te\u017c zdawa\u0107 spraw\u0119, \u017ce nie wszyscy dowiaduj\u0105cy si\u0119 o r\u00f3\u017cnych planowanych dzia\u0142aniach s\u0105 fachowcami w ka\u017cdej dziedzinie. Wr\u0119cz przeciwnie \u2013 nie musz\u0105 nimi by\u0107, a tylko czasem przypadkiem s\u0105. Czasami podnosz\u0105 niepotrzebny alarm, cho\u0107 wydaje si\u0119, \u017ce to i tak lepsze od zupe\u0142nej oboj\u0119tno\u015bci. Dlatego tak wa\u017cna jest rola informacyjna, edukacyjna i cierpliwe t\u0142umaczenie zar\u00f3wno korzy\u015bci, jak i negatywnych skutk\u00f3w planowanych dzia\u0142a\u0144. Bez tego do poczucia bezsilno\u015bci dochodzi tak\u017ce \u201ebesserwiseryzm\u201d, czyli \u201ewiem lepiej\u201d, totalna negacja, a nawet hejt. A pami\u0119tajmy, \u017ce mieszkamy w kraju, gdzie ka\u017cdy zna si\u0119 doskonale co najmniej na medycynie i polityce\u2026<\/p>\n\n\n\n Ci, kt\u00f3rzy pe\u0142ni\u0105 role decydent\u00f3w \u2013 je\u015bli podejmuj\u0105 si\u0119 swej roli na powa\u017cnie \u2013 powinni zatem pami\u0119ta\u0107, \u017ceby informowa\u0107, pyta\u0107, zach\u0119ca\u0107 do udzia\u0142u i korzysta\u0107 z m\u0105dro\u015bci zbiorowej oraz mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107 wp\u0142ywu na innych poprzez w\u0142asn\u0105 postaw\u0119. A wszyscy razem – b\u0119d\u0105c mieszka\u0144cami czy interesariuszami r\u00f3\u017cnych zamierze\u0144 – miejmy na uwadze, \u017ce mimo wszystko nie jeste\u015bmy skazani na bezsiln\u0105 obserwacj\u0119 wydarze\u0144<\/strong>. Gniew wynikaj\u0105cy z tej czy innej sytuacji, kiedy patrzyli\u015bmy bezsilnie na r\u00f3\u017cne sprawy mo\u017cemy przeku\u0107 w now\u0105 energi\u0119 i pr\u00f3bowa\u0107 dzia\u0142a\u0107 w spos\u00f3b bardziej skuteczny nast\u0119pnym razem. Cho\u0107 b\u0119dzie to od nas pewnie wymaga\u0142o wi\u0119cej czasu oraz wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania z innymi lud\u017ami, bo w grupie si\u0142a i wi\u0119cej mo\u017cliwo\u015bci. I takie wsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie z innymi, a czasem mo\u017ce nawet tylko rozmowa \u2013 r\u00f3wnie\u017c pomagaj\u0105 w walce z samotnym poczuciem bezsilno\u015bci i bezsensu. Nie ustawajmy zatem!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \/Tekst opublikowany w 2023 roku w portalu wachtyrz.eu\/ Jest takie uczucie, kt\u00f3re cz\u0119sto nas ogarnia w sytuacjach, gdy \u00a0czujemy, \u017ce mamy wp\u0142ywu na to, co si\u0119 wok\u00f3\u0142 nas dzieje. Kiedy …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1248","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/dinges.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1248","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/dinges.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/dinges.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/dinges.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/dinges.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1248"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/dinges.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1248\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1249,"href":"http:\/\/dinges.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1248\/revisions\/1249"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/dinges.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1248"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/dinges.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1248"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/dinges.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1248"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}